Get access

Therapeutic ultrasound for osteoarthritis of the knee or hip

  • Conclusions changed
  • Review
  • Intervention

Authors

  • Anne WS Rutjes,

    Corresponding author
    1. University of Bern, Division of Clinical Epidemiology and Biostatistics, Institute of Social and Preventive Medicine, Bern, Switzerland
    • Anne WS Rutjes, Division of Clinical Epidemiology and Biostatistics, Institute of Social and Preventive Medicine, University of Bern, Finkenhubelweg 11, Bern, 3012, Switzerland. arutjes@ispm.unibe.ch. a.rutjes@crc-cesi.org.

    Search for more papers by this author
  • Eveline Nüesch,

    1. University of Bern, Division of Clinical Epidemiology and Biostatistics, Institute of Social and Preventive Medicine, Bern, Switzerland
    Search for more papers by this author
  • Rebekka Sterchi,

    1. University of Bern, Division of Clinical Epidemiology and Biostatistics, Institute of Social and Preventive Medicine, Bern, Switzerland
    Search for more papers by this author
  • Peter Jüni

    1. University of Bern, Division of Clinical Epidemiology and Biostatistics, Institute of Social and Preventive Medicine, Bern, Switzerland
    Search for more papers by this author

Abstract

Background

Osteoarthritis is the most common form of joint disease and the leading cause of pain and physical disability in the elderly. Therapeutic ultrasound is one of several physical therapy modalities suggested for the management of pain and loss of function due to osteoarthritis (OA).

Objectives

To compare therapeutic ultrasound with sham or no specific intervention in terms of effects on pain and function safety outcomes in patients with knee or hip OA.

Search methods

We updated the search in CENTRAL, CINAHL, EMBASE, MEDLINE and PEDro up to 23 July 2009, checked conference proceedings, reference lists, and contacted authors.

Selection criteria

Studies were included if they were randomised or quasi-randomised controlled trials that compared therapeutic ultrasound with a sham intervention or no intervention in patients with osteoarthritis of the knee or hip.

Data collection and analysis

Two independent review authors extracted data using standardized forms. Investigators were contacted to obtain missing outcome information. Standardised mean differences (SMDs) were calculated for pain and function, relative risks for safety outcomes. Trials were combined using inverse-variance random-effects meta-analysis.

Main results

Compared to the previous version of the review, four additional trials were identified resulting in the inclusion of five small sized trials in a total of 341 patients with knee OA. No trial included patients with hip OA. Two evaluated pulsed ultrasound, two continuous and one evaluated both pulsed and continuous ultrasound as the active treatment. The methodological quality and the quality of reporting was poor and a high degree of heterogeneity among the trials was revealed for function (88%). For pain, there was an effect in favour of ultrasound therapy, which corresponded to a difference in pain scores between ultrasound and control of -1.2 cm on a 10-cm VAS (95% CI -1.9 to -0.6 cm). For function, we found a trend in favour of ultrasound, which corresponded to a difference in function scores of -1.3 units on a standardised WOMAC disability scale ranging from 0 to 10 (95% CI -3.0 to 0.3). Safety was evaluated in two trials including up to 136 patients; no adverse event, serious adverse event or withdrawals due to adverse events occurred in either trial.

Authors' conclusions

In contrast to the previous version of this review, our results suggest that therapeutic ultrasound may be beneficial for patients with osteoarthritis of the knee. Because of the low quality of the evidence, we are uncertain about the magnitude of the effects on pain relief and function, however. Therapeutic ultrasound is widely used for its potential benefits on both knee pain and function, which may be clinically relevant. Appropriately designed trials of adequate power are therefore warranted.

アブストラクト

膝関節または股関節の変形性関節症に対する超音波療法

背景

変形性関節症は最も一般的な関節疾患であり、高齢者の疼痛と身体障害の主な原因である。超音波療法は、変形性関節症に起因する疼痛および機能低下の管理に提唱されている理学療法のひとつである。

目的

膝関節または股関節の変形性関節症の患者を対象に疼痛および機能ならびに安全性アウトカムに対する効果について超音波療法を偽介入または無特異的介入と比較する。

検索戦略

CENTRAL、CINAHL、EMBASE、MEDLINEおよびPEDroの検索を2009年7月23日まで更新し、学会予稿集、参考文献リストをチェックし、著者に問い合わせた。

選択基準

膝関節または股関節の変形性関節症の患者を対象に超音波療法を偽介入または無介入と比較しているランダム化比較試験または準ランダム化比較試験である場合に、それらの研究を含めた。

データ収集と分析

2名のレビューアが独自に、標準化した様式を用いてデータを抽出した。欠損アウトカム情報を取得するために研究者に問い合わせた。疼痛および機能について標準化平均差(SMD)を計算し、安全性アウトカムについては相対リスクを計算した。逆分散ランダム効果のメタアナリシスを用いて試験を統合した。

主な結果

本レビューの前バージョンと比較して、さらに4件の試験が同定され、その結果、変形性膝関節症の患者計341例を対象とした5件の小規模な試験が含まれた。変形性股関節症の患者を対象とした試験はなかった。2件は実薬治療として超音波パルス、2件は超音波連続発振、1件は超音波パルスと超音波連続発振の両方を評価していた。方法論の質および報告の質は不良であり、機能については試験との間で高度な異質性が明らかになった(88%)。疼痛については、超音波療法に有利な効果がみられ、超音波療法とコントロールとの間で10cmVASによる疼痛スコアで-1.2cmの差に相当した(95%CI-1.9~-0.6cm)。機能については、超音波療法に有利な傾向を認め、0~10の範囲の標準化されたWOMAC能力障害尺度による機能スコアで-1.3単位の差に相当した(95%CI-3.0~0.3)。136例の患者を対象とした2件の試験において安全性が評価されており、いずれの試験でも有害事象、重篤な有害事象、有害事象による中止の発現はなかった。

著者の結論

本レビューの前バージョンとは対照的に、今回の結果は超音波療法が変形性膝関節症の患者に有益である可能性を示唆している。しかし、エビデンスの質は低いため、疼痛緩和および機能に対する効果の大きさについてははっきりしない。超音波療法は、臨床的に関連性があると思われる膝関節痛および機能の両者への潜在的利益のために広く使用されている。このため、十分な検出力を有する適切にデザインされた試験が正当化される。

訳注

Translated by: MINDS

Translation supported by:

Résumé scientifique

Ultrasons thérapeutiques contre l'ostéoarthrite du genou ou de la hanche

Contexte

L'ostéoarthrite est la maladie articulaire la plus courante et la principale cause de douleur et d'incapacité physique chez les personnes âgées. Le traitement par ultrasons est une des modalités de physiothérapie envisagées pour la prise en charge de la douleur et de la perte de fonction due à l'ostéoarthrite (OA).

Objectifs

Comparer le traitement par ultrasons et un placebo ou l'absence d'intervention spécifique, en termes d'effets sur les résultats de douleur et de fonction et d'innocuité, chez des patients atteints d'OA du genou ou de la hanche.

Stratégie de recherche documentaire

Nous avons mis à jour la recherche dans CENTRAL, CINAHL, EMBASE, MEDLINE et PEDro, jusqu'au 23 juillet 2009, vérifié des actes de conférences et des listes de références et pris contact avec des auteurs.

Critères de sélection

Les études ont été incluses s'il s'agissait d'essais contrôlés randomisés ou quasi-randomisés comparant le traitement par ultrasons à un placebo ou à l'absence d'intervention, chez des patients atteints d'ostéoarthrite du genou ou de la hanche.

Recueil et analyse des données

Deux auteurs de la revue indépendants ont extrait les données à l'aide de formulaires standardisés. Des investigateurs ont été contactés pour obtenir des résultats manquants. Les différences moyennes standardisées (DMS) ont été calculées pour la douleur et la fonction et les risques relatifs pour les résultats de sécurité. Les essais ont été combinés en utilisant une méta-analyse à effets aléatoires et inverse de la variance.

Résultats principaux

Par rapport à la version précédente de la revue, quatre essais supplémentaires ont été identifiés, ce qui a donné lieu à l'inclusion de cinq essais de petite taille, portant sur un total de 341 patients atteints d'OA du genou. Aucun essai n'incluait des patients atteints d'OA de la hanche. Deux essais ont évalué les ultrasons pulsés, deux essais, les ultrasons continus et un essai, les ultrasons pulsés et continus, en tant que traitement actif. La qualité méthodologique et la qualité de notification était faible et le niveau d'hétérogénéité pour la fonction (88%) était élevé parmi les études. Pour la douleur, un effet bénéfique du traitement par ultrasons a été rapporté ; il correspond à une différence des scores de douleur entre le groupe des ultrasons et le groupe témoin de -1,2 cm sur une EVA de 10 cm (IC à 95% entre -1,9 et 0,6 cm). Pour la fonction, nous avons trouvé une tendance en faveur des ultrasons, correspondant à une différence des scores de fonction de 1,3 unités sur une échelle de l'incapacité de WOMAC standardisée allant de 0 à 10 (IC à 95% entre -3,0 et 0,3). La sécurité a été évaluée dans les deux essais incluant jusqu'à 136 patients ; aucun événement indésirable, événement indésirable grave ou arrêt précoce dû à des événements indésirables ne s'est produit dans aucun des deux essais.

Conclusions des auteurs

Contrairement à la version précédente de cette revue, nos résultats suggèrent que le traitement par ultrasons peut être bénéfique pour les patients atteints d'ostéoarthrite du genou. Cependant, en raison de la faible qualité des preuves, nous ne connaissons pas avec certitude la magnitude des effets sur le soulagement de la douleur et la fonction. Le traitement par ultrasons est largement utilisé pour ses bénéfices potentiels sur la douleur et la fonction du genou, qui peuvent être cliniquement pertinent. Des essais bien planifiés et de puissance suffisante sont donc nécessaires.

Plain language summary

Therapeutic ultrasound for osteoarthritis

This summary of a Cochrane review presents what we know from research about the effect of therapeutic ultrasound on knee or hip osteoarthritis. The previous version of this review concluded that therapeutic ultrasound had no benefit over fake therapeutic ultrasound in pain relief and functional status.

The updated review shows that in people with osteoarthritis,
-Therapeutic ultrasound may be beneficial for people with osteoarthritis of the knee.

-Therapeutic ultrasound may improve your physical function but this finding could be the result of chance.

- We are uncertain about the magnitude of effects on pain relief or the ability to use your knee, because of the low quality of the evidence.
-Therapeutic ultrasound may not have any side effects: no side effects were reported, but we do not have precise information about side effects. This is particularly true for rare but serious side effects. 

There are no studies that address the benefits of therapeutic ultrasound in people with hip osteoarthritis.

What is osteoarthritis and what is therapeutic ultrasound?

Osteoarthritis is a disease of the joints, such as your knee or hip. When the joint loses cartilage, the bone grows to try and repair the damage. Instead of making things better, however, the bone grows abnormally and makes things worse. For example, the bone can become misshapen and make the joint painful and unstable.  This can affect your physical function or ability to use your knee.
Therapeutic ultrasound means using sound waves to try and relieve pain or disability. Your doctor or physiotherapist will use a round-headed wand or probe on the skin of the painful area. Ultrasound gel is used on the wand and on your skin to make it more comfortable and help the sound waves reach the affected area. 

Best estimate of what happens to people with osteoarthritis who have had therapeutic ultrasound for a duration of 2-8 weeks:

Pain
-People who used therapeutic ultrasound had an improvement in their pain of about 3 on a scale from 0 (no pain) to 10 (extreme pain) after using it up to 2 months.
-People who used a fake therapeutic ultrasound had an improvement in their pain of about 2 on a scale from 0 to 10 after using it up to 2 months.
Another way of saying this is:
- 37 people out of 100 who use therapeutic ultrasound respond to treatment (37%).
- 31 people out of 100 who use fake therapeutic ultrasound respond to treatment (31%).
- 6 more people respond to treatment with therapeutic ultrasound than with fake therapeutic ultrasound (difference of 6%).

Résumé simplifié

Traitement par ultrasons contre l'ostéoarthrite

Ce résumé d’une revue systématique Cochrane présente les connaissances actuelles issues de la recherche sur l’effet des traitements par ultrasons contre l'ostéoarthrite du genou ou de la hanche. La version précédente de cette revue a conclu que le traitement par ultrasons ne présentait aucun bénéfice par rapport à un traitement placebo, en termes de soulagement de la douleur et de statut fonctionnel.

La revue mise à jour montre que chez les personnes atteintes d'ostéoarthrite,
- le traitement par ultrasons peut être bénéfique pour les personnes atteintes d'ostéoarthrite de la hanche ;

-Le traitement par ultrasons peut améliorer la fonction physique, mais ce résultat pourrait être dû au hasard ;

- Nous ne connaissons pas avec certitude la magnitude des effets sur le soulagement de la douleur ou la capacité d'utiliser le genou, en raison de la faible qualité des preuves ;
-Le traitement par ultrasons n'entraînerait aucun effet secondaire. aucun effet secondaire n'a été rapporté, mais nous ne possédons pas d'informations précises sur ce sujet. Ceci est particulièrement vrai pour les effets secondaires rares mais graves. 

Aucune étude n'évalue les bénéfices du traitement par ultrasons chez les personnes atteintes d'ostéoarthrose de la hanche.

Qu’est-ce que l'ostéoarthrite et qu'est-ce que le traitement par ultrasons ?

L'ostéoarthrite est une maladie des articulations comme le genou ou la hanche. Lorsque l'articulation perd du cartilage, l'os se développe pour essayer de réparer le dommage. Au lieu d'améliorer la situation, l'os se développe anormalement et empire les choses. Par exemple, l'os peut adopter une forme anormale et rendre l'articulation douloureuse et instable.Cela peut compliquer la fonction physique ou la capacité du patient à utiliser ses genoux.
Le traitement par ultrasons consiste à utiliser des ondes sonores en vue de soulager la douleur ou l'incapacité. Le médecin ou kinésithérapeute utilise une baguette ou une sonde à tête arrondie sur la peau au niveau de la zone douloureuse. Un gel à ultrasons est appliqué sur la baguette et sur la peau pour rendre le traitement plus confortable et aider les ondes sonores à atteindre la zone concernée.

Meilleure estimation de l'effet chez les personnes atteintes d'ostéoarthrite se soumettant à un traitement par ultrasons, pendant 2 à 8 semaines :

Douleur
-Les personnes suivant le traitement par ultrasons ont ressenti une amélioration de la douleur d'environ 3 sur une échelle de 0 (absence de douleur) à 10 (douleur extrême) après une utilisation maximum de 2 mois.
-Les personnes suivant un traitement par ultrasons placebo ont ressenti une amélioration de la douleur d'environ 2 sur une échelle de 0 à 10 après une utilisation maximum de 2 mois.
En d'autres termes :
- Sur 100 personnes suivant le traitement par ultrasons 37 ont répondu au traitement (37%).
- Sur 100 personnes suivant un traitement par ultrasons placebo 31 ont répondu au traitement (31%).
- 6 personnes supplémentaires ont répondu au traitement par ultrasons (différence de 6%).

Notes de traduction

Translated by: French Cochrane Centre

Translation supported by: Ministère du Travail, de l'Emploi et de la Santé Français

எளியமொழிச் சுருக்கம்

கீல்வாதத்திற்கு அளிக்கப்படும் சிகிச்சைக்குரிய செவியுணரா ஒலி (ultrasound) சிகிச்சைமுறை

இடுப்பு அல்லது முட்டு கீல்வாதத்திற்கு சிகிச்சைக்குரிய செவியுணரா ஒலி (ultrasound)யின் விளைவுகள் குறித்து ஆராய்ச்சிகள் மூலம் நாங்கள் அறிந்து கொண்டதை இந்த காக்குரேன் மறுஆய்வு சுருக்கம் வழங்குகிறது. இந்த திறனாய்வின் முந்தைய வடிவம் nbsp சிகிச்சைக்குரிய செவியுணரா ஒலி (ultrasound), போலி சிகிச்சைக்குரிய செவியுணரா ஒலியை (ultrasound) விட வலி நிவாரணம் மற்றும் செயல்பாட்டு நிலையை மேம்படுத்துவதில் எந்த நன்மையும் அளிக்கவில்லை என்று முடிவு செய்தது.

இந்த புதுப்பிக்கப்பட்ட திறனாய்வு, கீல்வாதத்தால் பாதிக்கப்பட்டவர்கள் தொடர்பாக தெரிவிப்பதாவது
-முழங்கால் முட்டு கீல் வாதம் உள்ளவர்களுக்கு சிகிச்சைக்குரிய செவியுணரா ஒலி (ultrasound) நன்மை பயக்கலாம்.

- சிகிச்சைக்குரிய செவியுணரா ஒலி (ultrasound) உங்களது உடற்சார்ந்த செயல்பாட்டு திறனை அதிகரிக்கலாம் . ஆனால் அது தற்செயலான விளைவின் முடிவாக இருக்க கூடும்.

- வலி நிவாரணம் அல்லது கால் முட்டியை உபயோகிப்பதற்கான திறன் பற்றிய விளைவுகளின் அளவு நிச்சயமற்றது, ஏனெனில் அவை குறைந்த தரமுடைய ஆதாரங்களிலிருந்து பெறப்பட்டவை.
-சிகிச்சைக்குரிய செவியுணரா ஒலி (ultrasound) சிகிச்சையினால் பக்க விளைவுகள் வராமல் இருக்கலாம்: எந்த பக்க விளைவுகளும் அறிக்கையிடப்படவில்லை ஆனால் பக்க விளைவுகள் பற்றி துல்லியமான தகவல்கள் எதுவும் எங்களிடம் இல்லை. குறிப்பாக இது அரிதான ஆனால் தீவிர பக்க விளைவுகளுக்கு பொருந்தும்.  

இடுப்பு மூட்டு கீல் வாதம் உள்ளவர்களுக்கு சிகிச்சைக்குரிய செவியுணரா ஒலியின் (ultrasound) பயன்கள் பற்றி தெரிந்துகொள்ள மேற்கொள்ளப்பட்டதாக எந்த ஆய்வுகளும் இல்லை.

கீல்வாதம் என்றால் என்ன மற்றும் சிகிச்சைக்குரிய செவியுணரா ஒலி (ultrasound) சிகிச்சை என்றால் என்ன?

கீல்வாதம் என்பது மூட்டுகளை (பொதுவாக முழங்கால்கள், இடுப்பு, கைகள்) தாக்கும் நோயாகும். உங்கள் மூட்டு அதன் குருத்தெலும்பை இழக்கும் போது, எலும்பானது வளர்ந்து, அதன் பாதிப்பை சரி செய்ய முயற்சிக்கும். ஆனால், எலும்பு வழக்கத்திற்கு மாறாக வளர்ந்து இந்நிலையை சரி செய்வதற்கு பதிலாக, மோசமடையச் செய்கிறது. உதாரணமாக, எலும்பானது உருவிழந்து, மூட்டுவலியையும், மற்றும் ஸ்திரமற்ற மூட்டையும் உண்டாக்கும்.  இது உங்கள் உடல் செயல்பாடு, அல்லது உங்கள் முழங்கால் மூட்டினை உபயோகிக்கும் செயல்பாட்டு திறனை பாதிக்கலாம்.
சிகிச்சைக்குரிய செவியுணரா ஒலி (ultrasound) என்பது வலி அல்லது இயலாமையை விடுவிக்க ஒலி அலைகளை பயன்படுத்தி சிகிச்சை அளிப்பது ஆகும். உங்கள் மருத்துவர் அல்லது இயன்முறை மருத்துவர் வலியுள்ள பகுதியில் உள்ள தோல் வழியாக ஒலிஅலைகளை செலுத்த ஒரு வட்ட வடிவ கருவியை பயன்படுத்துவார். தோலின் அதிக சௌகரியத்திற்கும் ஒலி அலைகள் பாதிக்கப்பட்ட இடத்திற்கு சென்றடையவும் ஏதுவாக செவியுணராஒலி (அல்ட்ராசவுண்ட்) ஜெல், வட்ட வடிவ கருவி மற்றும் உங்களது தோலின் மேல் பயன்படுத்தப்படும். 

2-8 வாரங்கள்சி கிச்சைக்குரிய செவியுணரா ஒலி (ultrasound) பெறும் கீல் வாதம் உள்ளவர்களுக்கு என்ன நடக்கும் என்பதற்கான சிறந்த கணிப்பு:

வலி
சிகிச்சைக்குரிய செவியுணரா ஒலி (ultrasound) பெற்றவர்கள் 2 மாதம் கழித்து, அவர்களின் வலியை 0( வலி இல்லை)-10 (உச்சக்கட்ட வலி) என்ற ஒரு அளவுக்கோலில், 3 என்ற அளவில் முன்னேற்றமடைந்ததாக மதிப்பிட்டனர்
.-போலி சிகிச்சைக்குரிய செவியுணரா ஒலி (ultrasound) பெற்றவர்கள் 2 மாதம் கழித்து, அவர்களின் வலியை 0(வலி இல்லை)-10 (உச்சக்கட்ட வலி) என்ற ஒரு அளவுக்கோலில், 2 என்ற அளவில் முன்னேற்றமடைந்ததாக மதிப்பிட்டனர்.
விதமாகவும் கூறலாம்:
சிகிச்சைக்குரிய செவியுணரா ஒலி (ultrasound) பெற்ற 100 பேரில் 37பேர் (37%) மாற்றத்தை உணர்ந்தனர்
-போலி சிகிச்சைக்குரிய செவியுணரா ஒலி (ultrasound) பெற்ற -31 பேர் சிகிச்சைக்கு மாற்றத்தை உணர்ந்தனர் (31%).
போலி சிகிச்சைக்குரிய செவியுணரா ஒலி (ultrasound) அளிக்கப்பட்டவர்களை விட, சிகிச்சைக்குரிய செவியுணரா ஒலி (ultrasound) பெற்றவர்களில் கூடுதலாக 6 பேர் மாற்றத்தை உணர்ந்தனர் (6% வேறுபாடு).பெற்றவர்கள் மாற்றத்தை உணர்தனர் (6% வேறுபாடு).

மொழிபெயர்ப்பு குறிப்புகள்

மொழிபெயர்ப்பு: சி.இ. பி.என்.அர்

Резюме на простом языке

Терапевтический ультразвук при остеоартрит

В этом резюме Кокрейновского обзора представлено то, что мы знаем из исследования эффективности терапевтического ультразвука при остеоартрите коленного или тазобедренного сустава. В предыдущей версии этого обзора был сделан вывод о том, что терапевтический ультразвук не имеет преимуществ в сравнении с имитацией терапевтического ультразвука в отношении снятия боли и улучшения функционального состояния.

Обновленный обзор показывает, что у людей с остеоартритом,
- Терапевтический ультразвук может быть полезным у людей с остеоартритом коленного сустава.

-Терапевтический ультразвук может улучшить физическую функцию, однако это может быть объяснено и случайностью.

- Мы не уверены в силе эффекта в отношении облегчения боли или повышения функциональности коленного сустава из-за низкого качества доказательств.
-Терапевтический ультразвук может не иметь каких-либо побочных эффектов: о побочных эффектах не сообщалось, однако мы не располагаем точной информацией о побочных эффектах. Это особенно верно для редких, но серьезных побочных эффектов. 

Нет никаких исследований, в которых рассматривались бы преимущества терапевтического ультразвука у людей с остеоартритом тазобедренного сустава.

Что такое остеоартрит и что такое терапевтический ультразвук?

Остеоартрит - это заболевание суставов, таких как коленный или тазобедренный сустав. Когда сустав теряет хрящ, кость растет, чтобы попытаться восстановить повреждение. Однако вместо того, чтобы улучшать положение, кость растет аномально и ухудшает состояние. К примеру, кость может стать деформированной и сделать сустав болезненным и нестабильным. Это может повлиять на физическую функцию или функциональность коленного сустава.
Терапевтический ультразвук подразумевает использование звуковых волн с целью облегчения боли или снижения степени инвалидности. Ваш врач или физиотерапевт будет использовать зонд с округлым наконечником или другой зонд на коже болезненного участка. Гель для ультразвуковой процедуры, нанесенный на зонд и на кожу, сделает процедуру более комфортной и поможет звуковым волнам достичь пораженной зоны. 

Наилучшая оценка того, что происходит с людьми с остеоартритом, получавшими терапевтический ультразвук в течение 2-8 недель:

Боль
-Люди, получавшие терапевтический ультразвук, оценивали улучшение в отношении боли примерно на 3 балла по шкале от 0 (отсутствие боли) до 10 (крайне сильная боль) после 2 месяцев процедур.
-Люди, получавшие имитацию терапевтического ультразвука, оценивали улучшение в отношении боли примерно на 2 балла по шкале от 0 до 10 после 2 месяцев процедур.
Другими словами:
- 37 человек из 100, получавших терапевтический ультразвук, ответили на лечение (37%).
- 31 человек из 100, получавших имитацию терапевтического ультразвука, ответили на лечение (31%).
- На 6 человек больше ответили на лечение терапевтическим ультразвуком в сравнении с его имитацией (разница в 6%).

Заметки по переводу

Перевод: Сюй Шеньцзе. Редактирование: Кукушкин Михаил Евгеньевич. Координация проекта по переводу на русский язык: Cochrane Russia - Кокрейн Россия (филиал Северного Кокрейновского Центра на базе Казанского федерального университета). По вопросам, связанным с этим переводом, пожалуйста, обращайтесь к нам по адресу: cochrane.russia.kpfu@gmail.com; cochranerussia@kpfu.ru

Ancillary